Cây cát sâm có phải là sâm cát?

Bạn có băn khoăn cây cát sâm có phải là sâm cát không? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về hai loại cây này. Mặc dù có tên gọi khá giống nhau, nhưng cây cát sâm và cây lại có nhiều điểm khác biệt về hình thức, môi trường sống và công dụng. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về hai loại cây này, từ đó có cách sử dụng phù hợp.

Cây cát sâm là một loại cây thảo dược quý hiếm, mọc hoang dại ở các vùng cát ven biển. Nó có nhiều tác dụng chữa bệnh và làm thuốc rất tốt. Tuy nhiên, cây cát sâm không phải là cây mà là hai loại cây khác nhau. Cùng Hongsamchinhhang.vn tìm hiểu thông tin dưới đây.

1. Cây cát sâm là gì?

Cây cát sâm còn có tên gọi khác là củ cát sâm, củ cây, thuộc chi Polygonum, họ Rau răm.

1.1 Đặc điểm hình dáng của cây cát sâm có giống với sâm cát?

Cây cát sâm là loại cỏ dại, mọc bò sát mặt đất, thân mọc nằm ngang xuống cát. Lá mọc so le, hình trứng ngược, mép lá nguyên. Củ to, tròn và dẹt, màu nâu sẫm bên ngoài, ruột màu trắng ngà.

sâm cát

Cát sâmũng là loại cỏ dại, mọc tràn lan ở các bãi cát ven biển. Nhưng cây có thân mọc thẳng đứng, cao 10-15 cm so với mặt đất. Lá hình răng cưa, mọc so le dọc thân. Cây không có củ.

Như vậy, về hình dáng bên ngoài, cây cát sâm và sâm cát hoàn toàn khác nhau.

1.2 Khu vực phân bố

Cây cát sâm phân bố nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung như Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa, Phú Yên. Loài cây này thích hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm, đất cát.

Trong khi đó, cây mọc hoang khắp các vùng cát ven biển của cả nước, từ Bắc vào Nam.

1.3 Quy trình thu hoạch, sơ chế và bảo quản cát sâm

Cây cát sâm thường được thu hoạch vào mùa thu, từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch hàng năm. Lúc này củ to, già và chứa nhiều tinh dầu.

Sau khi thu hoạch, rửa sạch, cắt bỏ rễ và thân lá. Chỉ giữ lại phần củ non đem phơi khô hoặc sấy khô. Bảo quản củ khô trong túi vải sạch, để nơi khô ráo.Cây được thu hoạch quanh năm. Chủ yếu dùng phần rễ và thân. Sau khi thu hái, rửa sạch, cắt bỏ lá và các nhánh nhỏ. Phơi hoặc sấy khô rồi bảo quản.

1.4 Thành phần chính trong cây cát sâm

Củ cát sâm chứa nhiều hoạt chất có lợi như tinh dầu, các axit béo omega-3, omega-6, các vitamin (A, B, C, E) và khoáng chất. Đặc biệt, hàm lượng saponin trong củ rất cao, chiếm tới 13,5%.

Trong khi đó, cây chứa các hoạt chất chính gồm inulin, flavonoid, coumarin, acid gallic… không có saponin.

2. Công dụng tuyệt vời của cây cát sâm

Củ cát sâm có rất nhiều công dụng trong điều trị bệnh, nổi bật là:

  • Chống lão hóa, ngăn ngừa bệnh tim mạch: Nhiều nghiên cứu chỉ ra củ cát sâm có tác dụng chống oxy hóa mạnh, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, ngăn ngừa lão hóa sớm. Đồng thời hỗ trợ phòng chống xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
  • Tăng cường sức đề kháng, phòng chống cảm cúm: Chiết xuất từ củ cát sâm có tác dụng kích thích tế bào miễn dịch, tăng sức đề kháng cho cơ thể, phòng ngừa cảm lạnh, cảm cúm.
  • Điều trị bệnh tiểu đường: Củ cát sâm giúp cân bằng lượng đường trong máu, giảm nguy cơ biến chứng ở bệnh nhân tiểu đường.
  • Giảm cholesterol, mỡ máu cao: Chiết xuất từ củ cát sâm có khả năng hạ lipid máu, giúp giảm nồng độ cholesterol xấu (LDL), triglyceride, tăng cholesterol tốt (HDL).

Ngoài ra, củ cát sâm còn được dùng để điều trị táo bón, rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày, trĩ, bướu cổ, cai nghiện thuốc lá…

sâm cát

3. Bộ phận sử dụng của cây cát sâm

Cây cát sâm thường dùng phần củ để làm thuốc. Củ sau khi đào, rửa sạch và phơi hoặc sấy khô là có thể dùng được.

Cách dùng:

  • Dạng thuốc sắc: Dùng 15-25g củ khô sắc uống. Có thể phối hợp với các vị thuốc khác.
  • Dạng bột: Nghiền củ khô thành bột mịn, uống hàng ngày với liều lượng thích hợp.
  • Dạng cao lỏng: Ngâm củ khô trong rượu để lấy cao. Mỗi ngày uống 20-30 giọt, pha nước hoặc rượu.

4. Sâm cát có phải là tên gọi của cây cát sâm?

Như đã nói ở trên, cây cát sâm và cây là hai loài hoàn toàn khác nhau. Chúng có nhiều điểm khác biệt về hình dạng, thành phần hóa học và công dụng.

Do đó, cây cát sâm không phải là sâm cát. Đây là hai loại cây dược liệu riêng biệt, không thể thay thế cho nhau.

Việc nhầm lẫn giữa cây cát sâm và sâm cát là điều khá phổ biến. Do cả hai đều mọc ở vùng cát ven biển nên nhiều người cho rằng chúng là một. Điều này hoàn toàn sai lầm.

5. Giá trị kinh tế cây cát sâm mang lại

Hiện nay, cây cát sâm được xem là loại dược liệu quý, có giá trị kinh tế cao. Giá bán củ cát sâm khô trên thị trường hiện dao động từ 15.000 – 25.000 đồng/kg.

Ở một số vùng ven biển, cây cát sâm đã trở thành cây trồng chính, mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Hiện tượng này đang lan rộng ra nhiều tỉnh thành.

Ước tính diện tích trồng cây cát sâm của cả nước đã lên tới hàng ngàn hecta, sản lượng hàng năm đạt hàng ngàn tấn. Số lượng xuất khẩu ra thị trường quốc tế cũng tăng mạnh trong những năm gần đây.

Như vậy, có thể thấy tiềm năng phát triển của cây cát sâm còn rất lớn. Đây hứa hẹn sẽ là loại cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế đáng kể cho người trồng trọt ở vùng ven biển.

>>Xem thêm: Cách dùng đẳng sâm ngâm rượu cho khí huyết dồi dào

6. Năng suất

Là cây dại, mọc tự nhiên khắp các bãi biển nên chưa có số liệu thống kê chính xác về năng suất.

Tuy nhiên, khi được trồng làm cây nông nghiệp, năng suất của cây cát sâm khá cao, có thể đạt 5-6 tấn củ khô/ha. Con số này có thể còn tăng hơn nữa nếu áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến.

So với nhiều loại cây trồng khác, năng suất của cât sâm ở mức trung bình khá. Điều này cũng phần nào khẳng định tiềm năng làm giàu từ cây dược liệu quý này.

Để nâng cao hơn nữa năng suất và sản lượng của cây cát sâm cần có những nghiên cứu chuyên sâu về giống, kỹ thuật trồng trọt và bảo vệ thực vật.

7. Các bài thuốc quý từ dược liệu cát sâm trong Đông y

Trong Đông y, củ cát sâm được xem là vị thuốc quý, có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả. Dưới đây là một số bài thuốc nổi tiếng từ củ cát sâm:

7.1 Bài thuốc cát sâm chữa ho và sốt

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 30g
  • Cam thảo: 10g
  • Quế chi: 6g
  • Gừng tươi: 10g

Cách làm:

Sắc các vị thuốc với nước, uống trong ngày. Có thể pha với đường phèn hoặc mật ong để uống dễ chịu hơn.

Công dụng:

Bài thuốc này có tác dụng giải cảm, hạ sốt, trị ho do cảm lạnh rất tốt. Đặc biệt phù hợp với trẻ em, người già bị ho, s 

7.2 Bài thuốc trị cảm sốt hiệu quả

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 30g
  • Kinh giới: 10g
  • Cam thảo: 5g
  • Quế chi: 5g
  • Gừng tươi: 5 lát

Cách làm:

Sắc các vị thuốc với 1,5 lít nước còn lại khoảng 1 lít. Chia làm 2-3 lần uống trong ngày.

Công dụng:

Bài thuốc này có tác dụng hạ sốt, giải cảm, trị ho do cảm lạnh hiệu quả. Phù hợp với người bị cảm sốt, đau đầu, ho, mệt mỏi do thay đổi thời tiết.

7.3 Bài thuốc lợi tiểu từ sâm cát

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 15g
  • Bạch truật: 10g
  • Ý dĩ nhân: 10g
  • Quả mơ khô: 5 quả

Cách làm:

Sắc các vị thuốc với nước, uống trong ngày thay nước chè.

Công dụng:

Bài thuốc này có tác dụng lợi tiểu mạnh, đào thải các chất độc hại ra ngoài. Dùng cho người bị phù nề, tích nước, viêm thận, sỏi thận… rất hiệu quả.

7.4 Bài thuốc khi bị cảm nắng

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 20g
  • Củ cải trắng: 20g
  • Trần bì: 10g
  • Cam thảo: 5g

Cách làm:

Sắc các vị thuốc uống ngày 1 thang.

Công dụng:

Bài thuốc này mát gan, thanh nhiệt, giải độc, chữa các triệu chứng cảm nắng như nhức đầu, chóng mặt, mệt mỏi, khó chịu… rất tốt.

7.5 Bài thuốc từ cát sâm chữa kén ăn

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 30g
  • Hà thủ ô đỏ: 15g
  • Cam thảo: 10g
  • Quế chi: 6g

Cách làm:

Sắc uống hàng ngày. Có thể pha thêm chút mật ong hoặc đường phèn cho dễ uống.

Công dụng:

Bài thuốc này kích thích tiêu hóa, cải thiện cơn thèm ăn, phù hợp với người già, trẻ em bị chán ăn, biếng ăn.

7.6 Bài thuốc từ cát sâm cho người bị suy nhược cơ thể

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 30g
  • Nhân sâm: 20g
  • Thục địa: 20g
  • Quế chi: 5g

Cách làm:

Sắc uống ngày 1 thang, liên tục trong 10 ngày.

Công dụng:

Bài thuốc bổ huyết, bổ khí, cải thiện tình trạng mệt mỏi, suy nhược thần kinh – thể chất ở người cao tuổi hoặc sau ốm dài ngày.

7.7 Bài thuốc trị thuỷ đậu

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 15g
  • Sài đất: 15g
  • Kim ngân hoa: 15g
  • Cam thảo: 5g

Cách làm:

Sắc uống ngày 2 lần, sáng tối. Đồng thời đắp ngoài vùng da bị thủy đậu bằng bã thuốc sắc.

Công dụng:

Bài thuốc có tác dụng kháng viêm, kiềm chế sự phát triển của virus gây bệnh. Giúp hạn chế tình trạng đau, ngứa và làm vết thương thủy đậu mau lành.

7.8 Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan truyền nhiễm

Nguyên liệu:

  • Củ cát sâm: 30g
  • Bồ công anh: 30g
  • Rau má: 30g
  • Nhãn nhục: 15 quả
  • Cam thảo: 10g
  • Quế chi: 6g

Cách làm:

Sắc uống hàng ngày, chia 2-3 lần trong ngày. Kiêng cử đạm, mỡ, rượu bia, chất kích thích.

Công dụng:

Bài thuốc có tác dụng bổ gan, thanh nhiệt, giải độc cho gan. Hỗ trợ điều trị viêm gan virus, xơ gan hiệu quả.

8. Hướng dẫn ngâm rượu cát sâm đúng cách

Rượu cát sâm được ngâm từ củ cát sâm khô, có vị đắng dịu, thơm ngon. Có tác dụng bổ khí huyết, bổ thận tráng dương rất tốt.

Cách ngâm rượu cát sâm đơn giản là:

8.1 Ngâm rượu với cát sâm tươi

  • Chuẩn bị 500g củ cát sâm tươi và 1 lít rượu trắng.
  • Rửa sạch củ cát sâm, để ráo. Dùng dao sạch cắt thành lát mỏng.
  • Cho cát sâm vào bình thuỷ tinh, đổ đầy rượu trắng lên trên bề mặt. Bịt kín và bảo quản 3-6 tháng trước khi sử dụng.

8.2 Ngâm rượu cát sâm khô

  • Chuẩn bị 300g củ cát sâm khô và 1 lít rượu.
  • Cho củ cát sâm khô vào lọ thuỷ tinh. Đổ đầy rượu lên trên bề mặt.
  • Bịt kín và bảo quản trong 12 tháng. Lắc đều lọ thuốc 2-3 lần/tuần để rượu ngấm đều vào thuốc.

9. Kiêng kỵ trong khi sử dụng cát sâm

Mặc dù an toàn nhưng một số trường hợp sau đây cần thận trọng khi dùng củ cát sâm:

  • Phụ nữ có thai và cho con bú.
  • Người bị xuất huyết, cầm máu kém.
  • Người mắc bệnh lý về gan, thận.
  • Trẻ em dưới 12 tuổi.

Ngoài ra, người dùng cũng lưu ý:

  • Không sử dụng quá liều hoặc dùng dài ngày.
  • Nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi kết hợp củ cát sâm với thuốc Tây y.
  • Không dùng chung với các loại thực phẩm, đồ uống có tính axit như chanh, giấm…

10. Củ cát sâm có giá bao nhiêu?

Hiện nay, giá củ khô cát sâm trên thị trường dao động từ 15.000 – 25.000 đồng/kg tùy từng vùng, loại củ và thời điểm.

Củ cát sâm càng to, càng già thì giá càng cao do hàm lượng hoạt chất và tinh dầu nhiều. Một số loại củ cát sâm quý hiếm từ các vùng trồng đặc thù có thể được bán với giá trên 30.000 đồng/kg.

Tại một số cửa hàng thuốc bắc, quầy thuốc nam, giá bán củ cát sâm có thể cao hơn, khoảng 30.000 – 50.000 đồng/kg. Giá sẽ tùy thuộc chất lượng củ, xuất xứ và chi phí vận chuyển, bảo quản.

Củ cát sâm là một trong những vị thuốc quý hiếm, nên luôn có giá cao trên thị trường. Giá sẽ còn tăng hơn nữa trong tương lai do nhu cầu sử dụng ngày càng cao.

Kết luận

Trên đây là những chia sẻ chi tiết về đặc điểm, công dụng và giá trị của cây cát sâm. Có thể thấy đây quả là loại cây có giá trị vô cùng lớn, hứa hẹn mang đến nguồn thu nhập ổn định cho người trồng.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc phân biệt được cây cát sâm với cây – hai loại dược liệu quý giống nhau về tên gọi nhưng khác nhau về công dụng.

Đánh giá của bạn

Xem thêm bài viết khác

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN SẢN PHẨM

Bạn vui lòng điền đầy đủ thông tin bên dưới, chúng tôi sẽ gọi lại tư vấn miễn phí 100%.

    Tư vấn MIỄN PHÍ